Azot - główny składnik powietrza

Właściwości fizyczne azotu

• W warunkach normalnych (temperatura 0°C i ciśnienie 1013 hPa) azot jest gazem.
• Jest bezbarwny, bez zapachu i smaku, co czyni go niewyczuwalnym dla ludzkich zmysłów.
• Skrapla się w bardzo niskiej temperaturze. Temperatura topnienia wynosi około −210°C, a temperatura wrzenia to −196°C.
• Ma gęstość 1,2506 kg/m³ (w temperaturze 0°C i ciśnieniu 1013 hPa), co jest nieco mniejszą wartością niż dla powietrza. Dlatego azot jest nieco lżejszy od powietrza.
• Słabo rozpuszcza się w wodzie, co oznacza, że w wodnych ekosystemach jest go mniej w porównaniu do tlenu, który łatwiej rozpuszcza się w wodzie.
• Jest słabym przewodnikiem zarówno ciepła, jak i elektryczności, co wynika z jego właściwości izolacyjnych.

Własności chemiczne azotu

Azot jest gazem obojętnym chemicznie w standardowych warunkach (temperatura pokojowa i normalne ciśnienie). Dopiero w skrajnych warunkach, takich jak wysoka temperatura lub ciśnienie, może reagować z innymi pierwiastkami lub związkami chemicznymi.
Nie pali się i palenia nie podtrzymuje.
W przyrodzie azot jest przekształcany przez bakterie azotowe, które wiążą azot atmosferyczny i przekształcają go w formy przyswajalne dla roślin

Rola azotu w przyrodzie

• Azot w cyklu azotowym.  Azot z atmosfery jest przyswajany przez niektóre bakterie (tzw. bakterie azotowe) oraz rośliny motylkowe. Dzięki procesowi wiązania azotu przekształcają go w formy, które są przyswajalne dla roślin, np. amoniak (NH₃). Rośliny wykorzystują azot do budowy białek, kwasów nukleinowych i innych związków organicznych. Zwierzęta i ludzie czerpią azot z pożywienia, głównie poprzez spożycie roślin lub innych zwierząt. Po śmierci organizmów azot jest uwalniany do gleby, a następnie z powrotem do atmosfery przez procesy rozkładu.
• Niezbędność dla roślin i gleby. Azot jest kluczowym składnikiem nawozów, które wspierają wzrost roślin. Większość roślin nie może przyswajać azotu bezpośrednio z powietrza, więc nawozy są wzbogacone o azot w formie amoniaku lub azotanów.

Zastosowanie azotu

• Przemysł spożywczy. W formie ciekłej azot jest używany do mrożenia żywności. Umożliwia szybkie schładzanie produktów, co zachowuje ich świeżość i wartości odżywcze. Gazowy azot służy do pakowania żywności w tzw. atmosferze ochronnej (beztlenowej)
• Przemysł chemiczny.  Azot jest stosowany jako surowiec w produkcji nawozów, kwasu azotowego oraz różnych substancji chemicznych. 
• Medycyna. Ciekły azot jest wykorzystywany w krioterapii, np. do zamrażania i usuwania zmian skórnych oraz do przechowywania próbek biologicznych, leków, szczepionek w bardzo niskich temperaturach.
• Spawanie i przemysł metalurgiczny. Azot jest używany do tworzenia atmosfer ochronnych, aby zapobiegać utlenianiu metali podczas procesów spawania i lutowania.
• W laboratoriach fizycznych.  Bada się zachowanie różnych tworzyw w niskich temperaturach, które otrzymuje się za pomocą ciekłego azotu (kriogenika)
• Rehabilitacja - ciekły azot stosuje się w zabiegach medycznych (krioterapia - leczenie zimnem)

Znaczenie azotu w atmosferze

Azot pełni rolę stabilizującą atmosferę. Jego duże stężenie pomaga regulować ilość tlenu w powietrzu i zapobiega nadmiernemu spalaniu oraz innym reakcjom chemicznym, które mogłyby destabilizować środowisko.